Bối cảnh: Thị trường biến động, áp lực tăng cao
Ngày 24/3/2026, tại Cần Thơ, Bộ Công Thương phối hợp UBND thành phố tổ chức Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu gạo năm 2026 nhằm tìm giải pháp trước những biến động lớn của thị trường toàn cầu.
Ngành gạo Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức:
- Xung đột địa chính trị làm gián đoạn chuỗi cung ứng
- Chi phí logistics, vận tải tăng mạnh
- Cạnh tranh gay gắt từ Ấn Độ, Thái Lan, Pakistan
- Các tiêu chuẩn nhập khẩu ngày càng khắt khe
Dù sản lượng xuất khẩu tăng nhẹ, nhưng giá trị lại giảm do giá gạo bình quân đi xuống. Tính đến giữa tháng 3/2026:
- Xuất khẩu đạt khoảng 1,74 triệu tấn
- Kim ngạch khoảng 826 triệu USD
- Giá bình quân khoảng 477 USD/tấn
Vai trò trung tâm của Cần Thơ trong ngành gạo
Cần Thơ tiếp tục giữ vai trò đầu mối quan trọng của vùng Đồng bằng sông Cửu Long:
- Có 35 doanh nghiệp đủ điều kiện xuất khẩu gạo trực tiếp
- Sở hữu hệ thống kho bãi, chế biến hiện đại
- Năm 2025, xuất khẩu khoảng 1,86 triệu tấn, chiếm 23% cả nước
Ngoài ra, thành phố đang đẩy mạnh phát triển logistics, hạ tầng và kết nối vùng để phục vụ xuất khẩu hiệu quả hơn.
Giải pháp trọng tâm năm 2026
Tại hội nghị, nhiều nhóm giải pháp chiến lược đã được đưa ra:
1. Chuyển từ “ứng phó” sang “chủ động thích ứng”
- Theo sát biến động thị trường
- Điều hành xuất khẩu linh hoạt
- Nâng cao năng lực dự báo và phản ứng chính sách
2. Phát triển chuỗi giá trị bền vững
- Liên kết từ sản xuất – chế biến – tiêu thụ
- Doanh nghiệp ký hợp đồng bao tiêu với nông dân
- Xây dựng vùng nguyên liệu ổn định
3. Nâng cao chất lượng, giảm phát thải
- Triển khai Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp
- Áp dụng công nghệ, giảm chi phí, tăng giá trị hạt gạo
4. Đa dạng hóa thị trường xuất khẩu
- Giảm phụ thuộc vào thị trường truyền thống
- Tận dụng các FTA để mở rộng thị trường giá trị cao
5. Chuyển đổi số và minh bạch hóa
- Áp dụng hệ thống phần mềm báo cáo xuất khẩu gạo
- Hỗ trợ doanh nghiệp giảm thủ tục, tăng minh bạch
Định hướng dài hạn: Nâng tầm gạo Việt
Ngành lúa gạo Việt Nam được xác định phải tái cơ cấu theo hướng:
- Chất lượng cao – giá trị gia tăng lớn
- Sản xuất xanh – phát thải thấp
- Xây dựng thương hiệu quốc gia cho gạo
Đồng thời, cần đảm bảo hài hòa giữa:
- Xuất khẩu
- Ổn định giá trong nước
- An ninh lương thực quốc gia
